Rak żołądka

Rak żołądka – co warto wiedzieć?

Nowotwory przewodu pokarmowego należą do jednych z najczęściej diagnozowanych na świecie, a rak żołądka wciąż pozostaje poważnym wyzwaniem zdrowotnym. Choroba potrafi rozwijać się podstępnie — przez długi czas nie daje charakterystycznych objawów, dlatego często wykrywana jest dopiero w bardziej zaawansowanym stadium.
Jednocześnie wczesne rozpoznanie może całkowicie odmienić rokowania. W wybranych przypadkach bardzo wczesne zmiany nowotworowe można usunąć całkowicie podczas zabiegu endoskopowego, bez konieczności wykonywania klasycznej operacji.
To pokazuje, jak ważne jest reagowanie na niepokojące sygnały ze strony układu pokarmowego.

Rak żołądka – jak często występuje?

Rak żołądka jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym na świecie oraz 5. najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych.
Według danych GLOBOCAN 2022:

• 969 000 nowych zachorowań,
• 660 000 zgonów.

 W Polsce (dane KRN 2023):

• 4 896 nowych przypadków,
• 4 591 zgonów.

Wysoki odsetek zgonów względem liczby zachorowań pokazuje, jak kluczowe jest wczesne wykrycie choroby.

Czym właściwie jest rak żołądka?

To nowotwór złośliwy rozwijający się najczęściej z komórek błony śluzowej żołądka. Może pojawić się w różnych jego częściach — od wpustu, przez trzon, aż po odźwiernik. Najczęściej występującym typem jest gruczolakorak.
Choroba może początkowo obejmować jedynie powierzchowne warstwy ściany żołądka, ale z czasem nacieka głębsze struktury, zajmuje węzły chłonne i daje przerzuty.

Jak rozwija się rak żołądka?

Proces rozwoju jest wieloetapowy.
Przewlekłe zapalenie błony śluzowej → zanik błony śluzowej → metaplazja jelitowa → dysplazja → rak.
Jednym z najważniejszych czynników ryzyka jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori, które może prowadzić do przewlekłego zapalenia, zaniku gruczołów i metaplazji jelitowej.

Czynniki ryzyka raka żołądka

Ryzyko zachorowania zwiększają m.in.:

• zakażenie Helicobacter pylori,
• palenie tytoniu,
• przewlekłe zapalenie i zanik błony śluzowej,
• dieta bogata w sól, produkty przetworzone, wędzonki,
• obciążenie rodzinne,
• niektóre choroby żołądka i zespoły dziedziczne.
• Dieta bogata w świeże warzywa i owoce działa ochronnie.

Objawy, które powinny zwrócić uwagę

Rak żołądka długo może nie dawać wyraźnych objawów. Wczesne symptomy często przypominają zwykłą niestrawność.
Najczęstsze sygnały ostrzegawcze to:

• uczucie pełności po małym posiłku,
• szybka sytość,
• ból lub dyskomfort w nadbrzuszu,
• zgaga, nudności, wymioty,
• utrata apetytu,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• niedokrwistość,
• smoliste stolce,
• trudności w połykaniu.

Pojedynczy epizod niestrawności najczęściej nie oznacza raka. Ale jeśli objawy są nowe, utrzymujące się, nasilające lub towarzyszy im spadek masy ciała, warto zgłosić się do lekarza.

Gastroskopia – kluczowe badanie

Gastroskopia pozwala obejrzeć błonę śluzową przełyku, żołądka i dwunastnicy oraz pobrać wycinki do badania histopatologicznego. To właśnie dzięki niej można wykryć raka na bardzo wczesnym etapie.
Gastroskopia jest badaniem, które może wykryć raka na bardzo wczesnym etapie. 

Biopsja – ostateczne potwierdzenie

Samo zobaczenie zmiany nie wystarcza. Dopiero badanie histopatologiczne pozwala określić typ nowotworu, stopień zróżnicowania i cechy istotne dla leczenia.

Leczenie wczesnego raka – ESD zamiast operacji

Jednym z największych osiągnięć współczesnej endoskopii jest możliwość usunięcia bardzo wczesnych zmian nowotworowych metodą ESD (endoskopowej dyssekcji podśluzówkowej).
Zabieg wykonywany jest przez naturalne otwory ciała – bez nacięcia skóry brzucha.
ESD pozwala zachować żołądek i uniknąć dużej operacji, ale nie każda zmiana się do niej kwalifikuje.

Kiedy konieczna jest operacja?

Jeśli zmiana nacieka głębsze warstwy lub istnieje ryzyko zajęcia węzłów chłonnych, konieczna może być gastrektomia — usunięcie części lub całego żołądka.
W przypadku miejscowo zaawansowanej choroby stosuje się również chemioterapię okołooperacyjną.

Leczenie raka żołądka zależy od stopnia zaawansowania

Bardzo wczesny rak → leczenie endoskopowe (np. ESD).
Choroba miejscowa → chemioterapia → operacja → leczenie uzupełniające.
Choroba przerzutowa → leczenie systemowe (chemioterapia, immunoterapia, terapie celowane).

Jak zmniejszyć ryzyko raka żołądka?

• leczyć zakażenie H. pylori,
• nie palić,
• ograniczyć sól i żywność przetworzoną,
• jeść warzywa i owoce,
• utrzymywać prawidłową masę ciała,
• reagować na utrzymujące się objawy,
• przestrzegać zaleceń dotyczących kontroli endoskopowych.

Pamiętaj
Większość dolegliwości takich jak zgaga czy wzdęcia nie oznacza raka.
Ale jeśli objawy są uporczywe, nasilają się lub towarzyszy im utrata masy ciała — warto skonsultować się z lekarzem.