Endoskopowa papilektomia – małoinwazyjne usuwanie zmian brodawki Vatera

Endoskopowa papilektomia to zaawansowany zabieg endoskopowy umożliwiający usunięcie wybranych zmian zlokalizowanych w obrębie brodawki większej dwunastnicy (brodawki Vatera). Jest to miejsce, w którym do dwunastnicy uchodzą drogi żółciowe oraz przewód trzustkowy.

U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów zabieg pozwala na całkowite usunięcie zmiany bez konieczności wykonywania klasycznej operacji chirurgicznej. Procedura przeprowadzana jest przez naturalny otwór ciała – endoskop wprowadzany jest przez jamę ustną do dwunastnicy.

Czym jest brodawka Vatera?

Brodawka większa dwunastnicy jest niewielką strukturą znajdującą się w ścianie dwunastnicy. W jej obrębie znajduje się ujście przewodu żółciowego wspólnego oraz przewodu trzustkowego, którymi żółć i sok trzustkowy przedostają się do przewodu pokarmowego.

W obrębie brodawki mogą powstawać różnego rodzaju zmiany, w tym gruczolaki, które mają potencjał do stopniowej progresji w kierunku nowotworu złośliwego.

Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie takich zmian może pozwolić na ich całkowite usunięcie metodą endoskopową.

Kiedy wykonuje się endoskopową papilektomię?

Najczęstszym wskazaniem jest gruczolak brodawki Vatera bez cech głębokiego naciekania nowotworowego.

Przed podjęciem decyzji o leczeniu konieczna jest dokładna ocena charakteru i rozległości zmiany. W zależności od sytuacji klinicznej diagnostyka może obejmować:

• gastroduodenoskopię z oceną brodawki,
• badanie histopatologiczne pobranych wycinków,
• EUS – ultrasonografię endoskopową,
• rezonans magnetyczny dróg żółciowych i trzustkowych (MRCP),
• inne badania obrazowe.

Szczególnie istotne jest określenie, czy zmiana ogranicza się do brodawki, czy też obejmuje przewód żółciowy lub trzustkowy oraz czy występują cechy sugerujące naciekanie głębszych tkanek.

Na czym polega zabieg?

Papilektomia wykonywana jest przy użyciu specjalnego endoskopu umożliwiającego dokładne uwidocznienie brodawki Vatera. Po ocenie zmiany lekarz obejmuje ją pętlą elektrochirurgiczną, a następnie odcina od ściany dwunastnicy. Dąży się do usunięcia zmiany w jednym fragmencie, jeśli jej wielkość i charakter na to pozwalają.

Usunięty preparat jest odzyskiwany i przekazywany do badania histopatologicznego, które pozwala ostatecznie określić charakter zmiany oraz ocenić radykalność jej usunięcia.

Jeżeli zmiana została całkowicie usunięta i nie stwierdza się cech wymagających leczenia chirurgicznego, pacjent pozostaje w programie kontroli endoskopowych.

Dlaczego papilektomia może pozwolić uniknąć operacji?

Leczenie chirurgiczne zmian brodawki Vatera może wymagać znacznie bardziej rozległego zabiegu niż sama wielkość zmiany mogłaby sugerować. Wynika to ze skomplikowanej anatomii miejsca, w którym spotykają się dwunastnica, drogi żółciowe i przewód trzustkowy.

W przypadku odpowiednio zakwalifikowanych, łagodnych lub przednowotworowych zmian brodawki papilektomia umożliwia ich usunięcie bez wykonywania rozległej operacji chirurgicznej.

Nie oznacza to jednak, że papilektomia może zastąpić operację w każdym przypadku. Przy podejrzeniu głębokiego naciekania, zaawansowanego nowotworu lub znacznego szerzenia się zmiany do przewodów konieczne może być leczenie chirurgiczne. Dlatego kluczowe znaczenie ma prawidłowa kwalifikacja przed zabiegiem.

Kwalifikacja do endoskopowej papilektomii

Nie każda zmiana brodawki Vatera może zostać bezpiecznie usunięta endoskopowo. Decyzja o wykonaniu papilektomii wymaga analizy rodzaju zmiany, jej wielkości, wyniku histopatologicznego oraz ewentualnego szerzenia się do przewodu żółciowego lub trzustkowego.

Na konsultację warto przynieść:

• opis i zdjęcia z gastroskopii lub duodenoskopii,
• wynik badania histopatologicznego wycinków,
• wynik EUS, jeżeli badanie było wykonywane,
• wynik MRCP, tomografii komputerowej lub innych badań obrazowych,
• dokumentację wcześniejszych zabiegów ERCP,
• listę przyjmowanych leków, szczególnie przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych.

Refundacja

Zabiegi endoskopowej papilektomii są w pełni refundowane w ramach NFZ. Ze względu na onkologiczny charakter leczenia, proponowane terminy zabiegów nie powinny przekraczać 4 tygodni.